Of het nu gaat om sportduiken, onderwaterhockey, vinzwemmen of freediven: elke organisatie hoort haar risico’s te kennen en passende maatregelen te nemen om deze te beheersen. Hoe om te gaan met de sporttechnische risico’s is doorgaans helder omschreven in de internationale normen waaraan overkoepelende onderwatersportorganisaties moeten voldoen. Welke overige risico’s er spelen binnen verenigingen of sportscholen en hoe deze te beheersen, is echter vaak minder bekend. Daarom is er goed nieuws: de Risicograaf voor Onderwatersportorganisaties is volledig herzien en vernieuwd. Tijdens de Duikvaker wordt de nieuwe Sportduikrisicograaf officieel gepresenteerd door de Veiligheidscommissie van de NOB.
Waarom een vernieuwing?
Veiligheid binnen organisaties is van cruciaal belang. Elke organisatie, ook een vereniging, is vanuit de Arbowet verplicht om haar risico’s in kaart te brengen en maatregelen te nemen om deze te beheersen. Toch bleek dit in de praktijk vaak lastig, omdat bestaande instrumenten niet langer voldeden.
De noodzaak voor een grondige vernieuwing van de Risicograaf (of Risico‑Inventarisatie en -Evaluatie, RI&E) was dan ook groot. De voorgaande Risicograaf werd lastig in gebruik gevonden en verwees naar wet- en regelgeving die inmiddels verouderd is. Bovendien richtte de voorgaande Risicograaf zich voornamelijk op de risico’s van het duiken, terwijl de specifieke risico’s voor andere onderwatersporten én de organisatorische risico’s voor verenigingen en sportscholen onderbelicht bleven.
Tijdens recente Arbo- en materiaalveiligheidsworkshops, georganiseerd door de NOB, klonk daarom een duidelijke roep om een moderner en praktischer instrument. Met de volledig herziene Risicograaf voor Onderwatersportorganisaties wordt aan die vraag voldaan. Het biedt organisaties een gebruiksvriendelijke tool die niet alleen voldoet aan de hedendaagse wetgeving, maar ook de volledige breedte van de onderwatersportsector afdekt. Of een organisatie zich nu richt op recreatief of technisch duiken, onderwaterhockey, vinzwemmen, freediven of onderwaterfotografie, werkt met vrijwilligers of mensen in dienst heeft: de Risicograaf biedt voor al deze disciplines en aanverwante activiteiten de juiste handvatten. Dit maakt het tot een universeel en relevant veiligheidsinstrument voor elke onderwatersportorganisatie.
Intuïtief en toegankelijk
Een grote drempel bij het invullen van een Risicograaf is vaak de vermeende complexiteit en de vrees dat er diepgaande specialistische veiligheidskundige kennis voor nodig is. De vernieuwde Risicograaf neemt die barrière weg. De Risicograaf is zo opgezet dat hij ingevuld kan worden door iedereen binnen de organisatie, ook zonder veiligheidskundige achtergrond. Hierdoor kunnen bestuurders en commissieleden voortaan zelfstandig en effectief de risico’s binnen hun vereniging of school in kaart brengen.
Een verbrede scope
De nieuwe Risicograaf kijkt verder dan de fysieke risico’s van onderwatersport. Hoe de sporttechnische risico’s te beheersen is immers al vastgelegd in de internationale normen voor overkoepelende organisaties. De vernieuwde Risicograaf kijkt ook naar de organisatorische risico’s, waaronder:
- Bestuurlijke risico’s, zoals de organisatiestructuur, de verdeling van verantwoordelijkheden en de naleving van reglementen.
- Psychosociale arbeidsbelasting (PSA), zoals aandacht voor een sociaal veilige omgeving, inclusief de aanpak van pesten, discriminatie, werkdruk en ongewenst gedrag.
- Machine- en materiaalveiligheid, zoals het beheer en de staat van cruciale middelen zoals compressoren, duikuitrusting en zwembadmaterialen.
- Opleidings- en procedurele risico’s, zoals de borging van de instructiekwaliteit en de effectiviteit van noodprocedures.
Door deze aanpak vormt de vernieuwde Risicograaf een instrument dat voldoet aan de Nederlandse wet- en regelgeving voor een veilige en gezonde (sport)omgeving.
Van inzicht naar actie
Het invullen van de Risicograaf is slechts de eerste stap. De echte waarde schuilt in de vertaling van de uitkomsten naar een concreet actieplan. Nadat met de Risicograaf verbeterpunten zijn geïdentificeerd, kan een Plan van Aanpak worden gegenereerd. Dit plan structureert de noodzakelijke stappen, biedt praktische verbetersuggesties en maakt het mogelijk om acties aan de juiste personen toe te wijzen. Zo wordt het verhogen van de veiligheid binnen de organisatie een overzichtelijke en beheersbare taak.
Kortom: met de vernieuwde Risicograaf zetten onderwatersportorganisaties een belangrijke stap naar een nog veiliger sportklimaat voor al hun leden.
Presentatie op Duikvaker 2026
Tijdens de komende Duikvaker in Houten wordt de nieuwe Sportduikrisicograaf officieel gepresenteerd. Kom langs en maak direct kennis met deze moderne tool.
- Zaterdag 31 januari 2026, 15.15 uur, zaal 4
- Zondag 1 februari 2026, 12.00 uur, zaal 4
Wil je meer weten over de Sportduikrisicograaf? Stuur dan een bericht naar de Veiligheidscommissie van de NOB via veiligheid@onderwatersport.org.