Vinzwemmen is één van de wedstrijdsporten binnen de duikwereld. Zo snel mogelijk een afstand zwemmen waarbij je gebruik maakt van één of twee vinnen. In onze sporttermen met een monovin of bi-vinnen. En wil je echt nog harder gaan, dan kun je het geheel onder water doen! Tot 50 meter gebruik je je eigen longinhoud, voor de 100, 200, 400 en 800 meter mag je een persluchtset gebruiken. En dat laatste is ook de reden waarom het vinzwemmen hoort bij de duiksport.
Het zwemmen met een monovin is al lastig om goed onder de knie te krijgen, dus laat staan als je daar een duikfles aan toevoegt. En de fles op je rug leggen zoals een sportduiker geeft heel wat weerstand! De meeste vinzwemmers zijn ook geen gediplomeerde sportduikers en ook de trainers (en juryleden) zijn over het algemeen niet bekend met persluchtapparatuur.
Dat alles was meer dan genoeg reden voor duikinstructeurs en vinzwemmers Maarten van Doeselaar en Peter Blanker om rond 2015 eens op te schrijven wat er allemaal bij komt kijken om veilig en verantwoord het vinzwemmen met perslucht te beoefenen. Al snel kwam daar de ervaring bij van onder anderen (Milo Grosz en Rob Fokkinga) en met hulp en ondersteuning vanuit het NOB bondsbureau (Riana Wassing) was het idee voor de module VZmPL geboren.
Eerste versie
De module bestaat uit diverse hoofdstukken. We hebben ons gebaseerd op de beschikbare lesstof van de duikopleidingen en die aangepast en aangevuld voor het vinzwemmen. Denk daarbij aan hoe je de fles vasthoudt (nee, niet op je rug), dat je zelf eerst (met je monovin aan) op het startblok klimt en pas als je stabiel staat je de fles aan laat geven. Verder is de fles afgerond en heeft geen flesvoet vanwege de stroomlijn.
We hebben deze module bewust zo opgezet dat zowel de vinzwemmer als de trainer als een duikinstructeur de lesstof goed kan volgen. En het is al enige tijd ook een standaard module binnen de instructeurs workshops. Inmiddels zijn er zo’n veertig duikinstructeurs opgeleid en zij kunnen samen met een vinzwemtrainer de lesstof verder uitdragen.
Doordat we deze lessen in een zwembad gaven met een vulstation konden de instructeurs het VZmPL ook direct zelf ervaren! Voor de meesten was het zwemmen met een monovin al een hele belevenis en geloofden ze het starten met de combinatie monovin en perslucht wel.
Keuring
De flessen die we gebruiken bij het vinzwemmen zijn over het algemeen een 0,5 liter, 1 liter of 3 liter. Die worden gevuld met 200 bar lucht. Er mag geen Nitrox of ander gasmengsel gebruikt worden omdat dat prestatieverhogend kan zijn (meer O2). Bij internationale wedstrijden kan het zijn dat de te gebruiken flessen ter plekke gevuld moeten worden om iedereen een gelijk speelveld te bieden.
Drukcilinders moeten volgens de Nederlandse wet elke vijf jaar op druk getest worden, dus ook alle duikflessen. Binnen het vinzwemmen hebben we die termijn verkort: de flessen worden intensiever gebruikt bij het vinzwemmen, ze staan niet netjes stabiel rechtop en vaak worden ze leeg gemaakt. Ter illustratie van het laatste: elke bar lucht heeft een gewicht. Zeker de snelle atleten zullen niet meer gewicht mee willen nemen dan nodig, dus als ze maar 100 bar nodig hebben vullen ze de fles echt niet tot 200 bar! En het laatste stuk kan ook altijd op eigen longvolume.
In eerste instantie hebben we gekeken wat er in het buitenland gebruikelijk was en daar zagen we dat de meest gebruikelijke termijn twee jaar was. Dat hebben we dan ook aangehouden in de module. In de loop van de jaren zagen we dat het aantal vinzwemmers met perslucht groeide en kwamen er steeds meer vragen of die keuring bijvoorbeeld ook een visuele inspectie mocht zijn.
Aanpassingen in de module VZmPL
Die vragen waren onder andere aanleiding om te kijken voor een update. We hebben input opgehaald bij de gebruikers van de module en de NOB Veiligheidscommissie gevraagd om ook mee te denken. Erik Mooij heeft meegelezen en als resultaat is er nu een bijgewerkte module.
De grootste verandering is hoe we omgaan met de fleskeuring: de wettelijke eis van elke 5 jaar een hydrostatische keuring blijft uiteraard, maar we schrijven nu voor dat halverwege die termijn er minimaal een visuele inspectie moet plaats vinden door een erkend keurmeester. Hiermee willen we borgen dat de fles (in combinatie met de kraan) veilig te gebruiken is voor het vinzwemmen met perslucht. De vinzwemmer dient die keuringsuitslag desgevraagd te kunnen tonen op een wedstrijd. Overigens kunnen er in het buitenland andere eisen en termijnen gelden.
Voor de trainers en instructeurs is er verder inhoudelijk nauwelijks iets veranderd: de module VZmPL blijft een mooi instructie en naslagwerk om veilig en verantwoord je verder te bekwamen in deze snelle tak van onderwatersport!
Vinzwemmen in Nederland
Als wedstrijdsport zijn er in Nederland zo’n tien verenigingen die het vinzwemmen actief aanbieden. Binnen de NOB is de commissie vinzwemmen actief, die het reglement onderhoudt en jaarlijks zes competitiewedstrijden organiseert. Als je kennis wil maken met het vinzwemmen ben je van harte welkom bij elk van de verenigingen en je mag ook tot drie keer Buiten Mededinging meedoen aan een wedstrijd. Halverwege het jaar is er het Open NK vinzwemmen. Daar stellen we wel nadere eisen aan, zoals voldoen aan het vinzwemreglement, NOB-lid zijn en minstens twee keer aan een competitiewedstrijd hebben deelgenomen. Alle informatie is te vinden op www.vinzwemmen.nl.
Daar vind je ook de vernieuwde module VZmPL, naast andere naslagwerken. Zo is er ook een module Start Vinzwemmer waar we uitleggen hoe er vanuit diverse watersporten ‘door’gestapt kan worden naar het vinzwemmen. En waar je aan moet denken als zwemmer of trainer.
En ten slotte werkt de NOB (Jeroen Dellebeke) aan nieuwe uitvoeringen van deze module als onderdeel van de instructeurs workshops. Hou de NOB berichtgeving in de gaten!
